تاریخچه کاربرد موزاییک در هنر تزیین معماری جهان

فرهنگ لغات آکسفورد، موزاییک را یک فرم از کار یا هنر می داند که از کنار هم قرار دادن قطعات کوچک رنگی سنگ، شیشه و یا مواد دیگر ساخته شده و تشکیل یک تصویر را می دهد. تعاریف مشابهی نیز در دایره المعارف هنری جهان از موزاییک شده است که در آن نیز موزاییک را تصویری می داند که از قطعات کوچک سنگ و یا شیشه تشکیل شده است. در فرهنگ واژگان فرهنگستان هنر ایران نیز برای موزاییک این تعریف ارایه می شود. تصویری که با چیدن منظم و هموار قطعات کوچک سنگ های رنگی یا سفال در کنار هم ساخته می شود و آن را موزاییک یا پاره چین می نامند.

تاریخچه کاربرد موزاییک در هنر تزیین معماری جهان

تزیین بنا ها با اشکال اولیه هنر موزاییک از دیر زمان مورد استفاده معماران و هنرمندان قرار داشته، بطوری که می توان گفت تاریخ ساخت اولین نمونه های موزاییک در جهان به چهار هزار سال قبل یا حتی بیشتر برمی گردد. بنظر می رسد، نخستین بار زمانی که انسان برخی دانه های گیاهی را با هدف تزیین در بدنه گلی و نرم دیوار ها و یا ستون ها فرو می کرد، اندیشه ساخت تزیین موزاییک در او شکل گرفت و روشی ابداع گردید که بعد ها با نام موزاییک شناخته شد. به هر حال اولین نمونه موزاییک کاری که تاکنون کشف شده است، مربوط به ساختمان یک معبد در بین النهرین می باشد. (باستان شناسان، تاریخ این معبد را وابسته به نیمه دوم هزاره سوم قبل از میالد می دانند. تزیین این ستون با روشی شبیه موزاییک و با استفاده از قطعات مخرطی شکل سفالینه های رنگی ساخته شده است.

اما به هرحال در جهان باستان، یونانیان بودند که تکنیک هنر موزاییک را بسط و توسعه دادند. در حفاری های باستان شناسی محوطه های مربوط به تمدن یونان باستان با قدمتی برابر با قرن هشتم قبل از میالد، یک سنگ فرش کشف شد که با استفاده از سنگ ریزه های رنگی ساخته شده است، هر چند این سنگ فرش هنوز از نظم کافی برخوردار نیست و در گام های آغازین هنری است که امروز به عنوان موزاییک شناخته می شود، اما با پیشرفت هنر موزاییک، هنرمندان یونانی موزاییک هایی ساختند که تصاویر را واقعی تر نمایان می کرد. هنرمندان یونانی تالش داشتند که تصاویر موزاییک از لحاظ پرداختن به جزییات و سایه ها به تصاویر نقاشی نزدیک شوند، بنابراین فیکور موزاییک های یونانی شاید کپی شده از نقاشی و یا با آن ها تطبیق داده می شدند.

این شباهت در واقع یک اعتبار بزرگ برای تابلو موزاییک محسوب می شد. آن ها همچنین برای بهتر شدن نقش ها در تابلو موزاییک، ابزار های گوناگونی مانند شاقول که به عنوان ابزار ترازبندی خطوط کاربرد دارد، استفاده کردند. این پیشرفت و توسعه هنر موزاییک یونان را می توان به وضوح در برخی از اماکن تحت سیطره این تمدن مشاهده نمود.